De zin van een Nationale Synode

Het was het zoveelste initiatief tot eenheid in de kerk: de Nationale Synode, afgelopen vrijdag en zaterdag in Dordrecht. Na het Lausanne-congres in Kaapstad en (eerder dit jaar) de Christusdag in Zwitserland had ik er eigenlijk niet zulke bijzondere gedachten bij. Sterker nog, ik kon voldoende redenen verzinnen om kritisch of zelfs cynisch te zijn, zoals op internet dan ook volop gebeurt.

Toch ben ik afgelopen zaterdag positief verrast – in eerste instantie zelfs zonder dat ik precies kon aangeven waarom. Ik bemerkte echter dat ik snel weer naar de kritiekpunten zocht – waarom dit allemaal niet zou werken, het weer het zoveelste bobo-beraad zou zijn waarin alleen maar gepraat en weinig gedaan zou worden. Dus daarom stelde ik mezelf maar eens de vraag: waarom heeft zo’n initiatief zin? En zie daar, ik heb zelfs wat antwoorden.

  • Het is de zichtbare resultante van een onzichtbaar proces. Er is veel voorafgegaan aan deze twee dagen: kerkleiders die met elkaar in gesprek gaan, hun harten delen en er dan achter komen dat God hetzelfde verlangen in hun hart heeft gelegd. In die korte bijeenkomst in Dordrecht is dus iets samengebald dat veel groter is en verder gaat dan een paar mooie woorden. Ik zag dat in het gesprekje tussen Peter Sleebos (Pinksterbeweging) en Gerrit de Fijter (PKN) – twee totaal verschillende mannen met verschillende beleving en achtergrond, die overduidelijk ‘iets met elkaar hebben’. Alleen al daarom is het de moeite waard.
  • Een bijeenkomst als deze kan het begin zijn van hele wezenlijke verandering. Dat gebeurt zelden direct en revolutionair maar vaak indirect en evolutionair. De Nationale Synode is vooral een statement naar de eigen kerken en werkt als een soort stok achter de deur waarbij de vele grondvlak-initiatieven de kerkleiders scherp zullen houden: jullie hebben het gezegd – we doen het dus ook!
  • Veel van de kritiek is in de trant van: ‘gepraat, gepraat – wanneer gaan we nu iets doen?’. Dat kan soms terechte kritiek zijn, maar vaak ook niet. Ik hoorde ooit een professor zeggen: ik geloof in de kracht van ideeën. Dat is in feite wat er gebeurt: ideeën en woorden hebben kracht. Om het maar even bijbels te vatten: God schiep door te spreken: woorden van leven, en de waarheid maakt vrij. Abstracte vormen hebben concrete gevolgen. Als op zo’n ontmoeting dus ‘woorden van leven’ worden gesproken, gebeurt er wat!
  • Een ander veel gehoord punt van kritiek: op het grondvlak gebeurt het al lang, dus waarom zou je nog in zo’n koude kerk bij elkaar moeten komen? Afgezien van het punt dat die kerk inderdaad helemaal niet koud zou hoeven zijn, is ook dit slechts ten dele waar. Ja, er gebeurt veel, maar er gebeurt ook veel nog niet. Het gesprek zal op verschillende levels moeten plaatsvinden om de gewenste verandering teweeg te brengen. Sommige mensen kijken om zich heen en pakken aan wat voorhanden is. De laatste jaren is door dat soort mensen al heel veel tot stand gekomen. Maar er is ook een grote groep mensen die zich laat leiden door de dominee, voorganger of kerkleider – en om die in beweging te krijgen is dus verandering van bovenaf nodig. Dat is zelfs een sociologisch gegeven: voor elke structurele verandering is het leiderschap essentieel. Ik vind het dus zeer veelbetekenend dat de kerkelijk leiders op deze manier een signaal naar elkaar en naar de samenleving afgeven.
  • En heel persoonlijk: het lef van Harmen van Wijnen, de onbevangenheid van een jonge NGK’er en de openheid en warmte van een GerGem-dominee – het zijn de elementen die ik niet had willen missen. En dat de hele opzet was geïnspireerd door het Global Christian Forum waarvan mijn oom de secretaris is is natuurlijk ook mooi…

Kortom, een Nationale Synode heeft in mijn ogen wel degelijk zin – voor een bepaald doel en in een bepaalde tijd. Heb ik dan helemaal geen kritiek? Nou, eigenlijk niet. Niet dat er geen verbeterpunten aan te wijzen zouden zijn, maar ik kies er maar eens voor dat niet te doen. In wat ik afgelopen zaterdag heb gezien was het meest wezenlijke van alles volop aanwezig: liefde en respect voor elkaar en voor elkaars tradities, en een gezamenlijk verlangen om Jezus Christus centraal te stellen én naar de samenleving toe een dienstbare, nederige houding. Tegen zulke dingen is geen kritiek…

Lees voor aanvullende gedachten ook recenties van Henk Medema en Jan Wolsheimer.

Geef een reactie