Witte vitrine

Geen idee meer hoe ik er bij terecht kwam. Een scriptie over musea. Ik kan mezelf niet echt een kenner noemen. De laatste keer dat ik iets met musea deed was vorig jaar, toen ik mijn moeder een museumjaarkaart cadeau gaf. Het laatste museum dat ik bezocht was het Van Gogh, omdat een buitenlandse vriend daar graag naartoe wilde. En toch zat ik opeens geboeid te lezen.

De titel van de scriptie was ‘Verhaal of voorwerp?’ en ging over de veranderingen in de manier van presenteren in een museum.  Vroeger (in de tijd dat ik er nog wel eens kwam) was een museum een zaal met dingen in witte vitrines. Lampje er boven, kaartje ernaast – en dat was het wel. Ik weet nog dat ik als kind werd meegesleept door de krochten van het Rijksmuseum, langs eindeloze rijen spullen. Voorwerpen waarvan soms je geen idee had waar ze toe dienden of de waarde niet van inzag. Een soort van badkuip, iets wat op een theelepel leek, een gebutste pot en pan.

Hoe anders is dat nu, zo het schijnt. Musea zijn afgestapt van de witte vitrines en vertellen een verhaal. Geen kale ruimte met twee oude potten en pannen, maar nagebouwde hutten die laten zien hoe mensen leefden, werkten en aten (uit een oude pot en pan, bijvoorbeeld). Een replica van de badkuip staat in een oude opgraving en blijkt opeens een sarcofaag te zijn.

De scriptie ging onder andere over de vraag of het gebruiken van replica’s in die verhalende stijl wel verantwoord is. Dat hangt er van af wat je wilt bereiken, was het nogal voor de hand liggende antwoord. Als je wetenschappelijk zuiver wilt zijn, misschien niet. Als je echter iets wilt overbrengen, mensen enthousiast wilt maken, van betekenis wilt zijn: dan wel! Want wat bleek: die verhalende stijl spreekt tot de verbeelding. Bezoekers blijven langer hangen, zijn meer geïnteresseerd en beginnen zelf meer en meer vragen te stellen.

Verhaal of voorwerp. Ik realiseerde me: hebben wij niet eigenlijk geprobeerd het evangelie in een witte vitrine te zetten? Lampje erboven, kaartje ernaast – dan moet iedereen het snappen. Maar, zo leert een scriptie over musea mij, als we van betekenis willen zijn, zullen we onze vitrines moeten sluiten en het verhaal opnieuw moeten gaan vertellen. Op een manier die misschien wel minder wetenschappelijk verantwoord is, maar tot de verbeelding spreekt, interesse opwekt, mensen betrekt en vragen oproept.

Ik weet eigenlijk niet waarom ik nu opeens aan The Passion moet denken. En aan die prachtige Paasvoorstelling van de zandtovenaar. En ergens zweeft zelfs een plaatje van een een of ander Jezus-quiz, maar ik kan me vergissen.

Eerder gepubliceerd als column op www.cvkoers.nl

Geef een reactie