Over Vierde Musketiers en mannen als helden

Vanmorgen, net voordat ik de deur uit moest voor een seminar in het oosten des lands, las ik het artikel van Miranda Klaver in het Nederlands Dagblad over de Vierde Musketier. Ik ken deze beweging al enige tijd en heb door diverse relaties met betrokkenen enig zicht op wat daar gebeurt. Diverse ‘trekkers’ van 4M zijn oud-collega’s en diverse vrienden en andere bekenden namen deel aan de activiteiten. Zelf was ik tijdens de Opwekking-conferentie bij een 4M-meeting in de Compassion-tent. In het hol van de leeuw, zoals ik het toen noemde, omringd door vele mannen in rode poloshirts.

De strekking van het artikel vatte Miranda zelf samen in een tweet: ‘De 4e Musketier bevestigt eenzijdig m/v beeld. Geen ruimte voor diversiteit en geen kritiek op machtsverhoudingen.’ Het stuk zelf is een helder betoog zonder al teveel opsmuk, maar dus wel met een heldere conclusie. Een conclusie die in eerste instantie aansluit bij vragen die ik zelf de afgelopen tijd had over de onderliggende theologie.

Ik beken (zoals ik al eerder via o.a. twitter deed) dat het vooruitzicht om met zware ballast door een rivier te moeten waden om vervolgens uitgeput door een geestelijke mangel te worden gehaald mij niet bijzonder trekt. (Wat dat betreft ben ik een mietje, om met Hilligje Kok te spreken.) Maar eerlijk gezegd kan ik me daar nog wel overheen zetten. Ik zie dat andere mannen die fysieke kant leuk en uitdagend vinden. Prima.

Lastiger vind ik de punten die Miranda in haar stuk aanwijst: welk onderliggend beeld van man-vrouw wordt er geschetst? Ligt de nadruk niet teveel op ‘sterkte’, ‘kracht’, ‘overwinning’ terwijl ik in de Bijbel juist lees over overgave en erkenning van zwakte? Vragen die bij mij rondzongen en waar Miranda vrij stevige uitspraken over deed.

Afijn, zo net voor vertrek knikte ik dus enige keren instemmend bij het lezen.

Een paar uurtjes later stond ik in de pauze van het seminar te praten met een van de deelnemers. Een begin-dertiger uit een van de (zeg maar) traditioneel-gereformeerde kerken. Hij vertelde van het gemis aan geloofsbeleving dat hij ervaart in zijn kerkgemeenschap: op zondag zitten hij en z’n kameraden in de kerkbanken, maar op maandag tot en met zaterdag wordt daar niet over gesproken. Hij vertelde ook over die ene uitzondering: een vriend die, na een periode weg te zijn gedreven van de kerk, weer terugkwam, zich aansloot bij de Vierde Musketier en nu een van de zeer weinigen is met wie hij echt contact van hart tot hart heeft. ‘Dat is wat ik zo mooi vind, dat je gewoon over de dingen kan praten die je moeilijk vindt en dat je samen kunt bidden’, zei hij.

Ik had daar niet op aangestuurd. Ik dacht tijdens dat gesprekje eigenlijk ook niet aan het artikel. Maar vanavond, bij het her- en bijlezen van artikel en reacties via twitter, leek het me opeens niet meer toevallig dat ik tijdens de lunch zo’n spontaan getuigenis hoorde.

Het gesprek illustreert namelijk precies de vraag waar Miranda het artikel mee eindigt. Valt er in de kerken nog wel wat te beleven? Volgens mijn gesprekspartner niet, al zei hij dat niet zo. En de Vierde Musketier bleek een uitstekend middel om ieder geval voor hem en zijn kameraad van betekenis te zijn.

Dat neemt niet weg dat Miranda ook in haar analyse gelijk kan hebben. Ze onderbouwt de door haar gesignaleerde eenzijdigheid goed. De man hoeft geen held te zijn. Dat is mijn diepe overtuiging die door persoonlijke ervaringen is gerijpt. Ik ben namelijk geen held, geen leider van het type Nimrod, Braveheart of Gladiator. Dat zit niet in mijn genen, en dat is ook niet wat God van me wil maken. En inderdaad, in het Nieuwe Testament lees ook ik vooral over een andere kant van macht en leiderschap, over ‘zwak’ als het nieuwe ‘sterk’, over navolging in plaats van leiderschap.

Dat de Vierde Musketier meer de heroïsche visie op leiderschap heeft is wellicht ook deels te verklaren uit haar leiders zelf. Het zijn charismatische persoonlijkheden, leiders met bovengemiddelde capaciteiten en mannen met een fantastisch karakter (ik weet wat ik zeg – ik ken ze!). In dat opzicht geldt: zij zijn de Vierde Musketier. Maar net als ik lezen ook zij de Bijbel door een eigen bril, gevormd door persoonlijkheid, ervaring en context.

Kortom, ik kan me dus best vinden in de kritiek. Het eenzijdige beeld op man-vrouw en op leiderschap kan ertoe leiden dat sommige mannen in de knel komen. Maar ik meen ook te zien dat eenzijdigheid en tegenreactie regelmatig door God gebruikt wordt om andere (eveneens eenzijdige) beelden of tradities te corrigeren, bij te sturen, te veranderen. Denk aan Maarten Luther die op z’n zachtst gezegd ongenuanceerd te werk ging. Zo zie ik 4M, met al z’n goede en onvolkomen kanten, gebruikt worden om sommige mannen in sommige kerken uit hun hokjes te halen en vooruit te helpen.

Dat is geen reden voor 4M om alle kritiek naast zich neer te leggen, en het siert Henk Stoorvogel dat hij dat in zijn reactie vandaag ook niet doet. Maar de bijzondere samenloop van omstandigheden vandaag leert mij ook om maar niet te snel helemaal niet* te oordelen.

*Wijsheid van mijn vrouw, na lezing van de oorspronkelijke tekst.

4 gedachten over “Over Vierde Musketiers en mannen als helden”

  1. Ik moet Miranda’s stuk nog lezen maar er ontsnapte me wel een zucht in de trant van: natuurlijk ontstaat over zoiets nieuws, zo’n redelijk succesvol initiatief, ogenschijnlijk vol claims en vrij onnederlands, een discussie. In Nederland kun je enkel en uitsluitend een verandering teweeg brengen door te masseren, af te dingen en weg te geven, tolereren en handjeklappen tenzij het iets is waar je je niet aan kunt branden. Dan gaan we ervoor door het vuur en houden we met elkaar grote bewogen betogen over afgeschoten musjes over zalen waar wereldrecords hadden moeten sneuvelen met behulp van omvallende dominosteentjes…

    Wat jij doet is een ander soort van ‘middendoor gaan’. Een stuk minder scherp dan dat van Miranda Klaver, maar met de insteek begrip te kweken voor beide standpunten.

    Persoonlijk (ik heb er zelf ook nog geen deel van uitgemaakt om waarschijnlijk dezelfde reden als jij hierboven beschrijft) is het via gasten die er wèl bij zijn geweest alleen nog maar positief op mij over gekomen. Ook de marathon van afgelopen jaar sprak van gereactiveerde mannen met een doel om voor te gaan. Maar ook over vrouwen die hen onvoorwaardelijk hebben gesteund. Er komt gewoonweg eer leven in de brouwerij! Ik zeg: hulde. We zijn weer even genoeg gefeminiceerd. Er is een boel identiteit verloren gegaan in een gelijkheidsstreven die juist de balans onder onze voeten heeft weggeslagen. Horen we elkaar niet aan te vullen i.p.v. af te vallen?

    De spierballen lijken mij vooral te dienen om die weg terug weer te vinden. Je taak als kerel weer op te pakken maar… je daarin blijvend afhankelijk op te stellen naar God.

    Moet toch maar eens naar zo’n meeting toegaan. Met dank aan Miranda en Mark 😉

  2. Onjuist en onterecht doortrekken van een bevinding naar een conclusie

    Er is volop getwitterd over het opiniestuk van Miranda Klaver in ND van 12 oktober. Omdat twitter zo zijn grenzen kent met 140 tekens, hier even iets uitgebreider een reactie.

    De reactie van Marc de Boer hierboven geeft wat ruimte voor de verschillende visies die mogelijk zijn. Daar wil ik graag onderstaande aan toevoegen.

    Vooropgesteld: Miranda Klaver roert een belangrijk punt aan: welk beeld zet 4M neer wat betreft het man beeld en is dat een evenwichtig beeld’. Daar is zeker nog veel over te zeggen en in te verbeteren. Het is ook een reden voor mij om bijvoorbeeld niet enthousiast te zijn over het blad MUSK4, daar herken ik mijzelf te weinig in, het is te eenzijdig.

    Wel ben ik net ‘musketier’ geworden door het karakterweekend Ardennen 2013 mee te maken en heb dus ook de ‘rode polo met de 4’ ontvangen. Leuk die polo, grappig, maar het staat voor mij voor iets heel anders en veel groters dan ‘overwinnen’ of ‘held zijn’.

    Met 10 man een hele lange dag met bepakking lopen, moe, pijn, samen verder, rugzakken tijdelijk overnemen van elkaar, elkaar steunen, mentaal en fysiek. Samen symbolisch langs de Reuzen in je leven: hoe ga jij daar mee om, hoe zorg je dat jij die Reuzen de baas blijft (met God!) in plaats van andersom. Midden in de nacht je tent weer uit, nog een reus. Je eigen route lopen door het water, met een balk op je nek, jouw route met jouw vragen.

    Dat is voor mij de 4e musketier: mannen die bereid zijn om zichzelf en hun zwakten onder ogen te durven komen, als man, daar je verantwoordelijkheden in te nemen en God’s weg daarin te gaan. Het fysieke is niet meer dan decor, sommigen mannen spreekt het aan, veel ook niet. Is ook geen enkel probleem, zoek dan vooral je eigen omgeving waarin je jezelf en je motieven eerlijk onder ogen kunt en durft te komen. Waarin je zwakte zichtbaar wordt. Verzamel die moed en doe dat, net als de musketiers dat doen op hun manier. Het een is niet beter of hoger dan het ander.

    Het artikel van Miranda Klaver legt een vinger bij een zwak punt: de beeldvorming in boekvorm en op de website die 4M zelf ‘uitzendt’ is te eenzijdig. Waar zij echter onterecht een stap te ver gaat, is om in haar stuk vrij stellig de lijn door te trekken dat dat dus ook het man beeld is wat 4M als geheel kenmerkt. Dit doet zij in stevige bewoordingen. Daar gaat het artikel een onjuist pad op door te stellen dat het dus in algemene zin het man beeld is dat 4M uitdraagt. Dat is een volstrekt onjuiste conclusie, ik ben getuige hiervan. De man die dient, dat is de kern die blijft hangen.

    Het doortrekken van dit manbeeld naar het algehele manbeeld dat 4M zou kenmerken is, ook wetenschappelijk gesproken, onterecht. Een antropologische studie begint met een uiteenzetting van het gezichtspunt van de onderzoeker zelf, door welk ‘frame’, welke bril kijk je als onderzoeker naar je studieobject. Want die bril kleurt veel van wat je ziet. En het opiniestuk in ND is in mijn beleving verre van vrij van een eigen gekleurde bril. Een gekleurde bril die wat er in de teksten en op de site staat interpreteert vanuit een eigen man/vrouw beeld, een eigen kerk/gemeente beeld. Ik ga hier niet invullen welk man/vrouw beeld dat is, ik heb wel het gevoel uit de gekozen bewoording in het artikel dat die bril zeer zeker niet waardenvrij is. Integendeel. En dat is jammer en dat doet geen recht aan het prachtige werk van 4M.

    Ik vertrouw volledig op een goed gesprek dat gevoerd gaat worden tussen Henk Stoorvogel en Miranda Klaver, dit is mijn laatste bijdrage in deze discussie.

    Ron Methorst

    PS1 naast de mentale en geestelijke reis langs de reuzen was het ook gewoon ongelooflijk leuk om gewoon lekker fysiek te worstelen, heerlijk gewoon.

    PS2 voor alle mensen die gevoelig zijn / allergisch voor discussies over man/vrouw beelden: ga eerst te rade bij jezelf waar die gevoeligheid vandaan komt, durf die ‘Reus’ te confronteren

  3. Mark, mooi stuk. En…………. kan alleen maar beamen dat de mannen die we beiden kennen van 4M zelf de Vier Musketiers zijn :-)! Ik vind het toch wel elke keer gaaf te horen wat het met mannen doet en wat het met hun positie in hun gezin e.d. doet. Kritisch zijn mag, maar lijkt me goed om ook eerlijk naar ‘ de vruchten’ te kijken!

  4. De filosofie achter de beweging van de 4e musketier zouden we kunnen samenvatten als: De man is geen man meer. De huidige cultuur doet de man in zijn bewegingen stikken. Maar is dit ook zo? Het lijkt op de gedachte van Jean Jacques Rousseau die stelt dat de mens van nature goed is, maar door de cultuur slecht wordt. Terug naar de natuur dus. Ook zouden we Friedrich Nietzsche erbij kunnen halen met de door hem gewilde Übermensch, die zich niet laat leidden door burgermanfatsoen, maar door zijn gevoel. De dionysische mens, die zich overgeeft aan irrationele overgave. Een ander aspect is de in de 19e eeuw ontwikkelde Körperkultur, waarbij de ontwikkeling van kracht door vreugde vooropstaat. Van strijd tot overwinning.

    Dan is er de jacht op de Innerlijke ervaring. We willen toch echt wel een authentieke ervaring hebben. Dit lijkt op de constatering van Immanuel Levinas: Het ware leven is afwezig en daarom is er metafysica.

    We verlangen naar het andere, het echte, het extreme.

    En toen was er de 4e musketier van Henk Stoorvogel.

    Wie een beetje bijbelvast is komt tot de conclusie dat er geen bijbelse onderbouwing is voor de Golgothaloop, het afmatten van je lichaam, Jakobsworsteling e.d.

    De bijbeluitleg is zelf hineininterpretieren oftewel je spant bijbelteksten in voor je eigen visie.

    Voorbeeld: We moeten worden als de geweldige jager Nimrod. Nimrod was de stichter van Babel en de eerste machthebber tegen God. Hij is het beeld van de anti-christ.De bouwer van de torenbouw. Babel staat in de schrift tegenover Jeruzalem. Ik moet dus helemaal niet worden als Nimrod.

    Ander voorbeeld: De anti-judaistische uitleg van Esau en Jakob. Jakob is in deze uitleg een stiekemerd, bedrieger, hielenlichter. Esau de blanke pit en ruwe bolster.

    Echter zegt de schrift: Esau heb ik gehaat en Jakob heb ik lief.

    In de uitleg van de Rabbijnen vecht Jakob niet met God, maar met de engelvorst van Esau. Deze engel slaat Jakob op de heup. Rabbijnen zeggen dan: Esau wilde Jakob treffen in zijn nageslacht, daarom sloeg hij hem op de heup, zijn geslacht. In de heup van de man, de lendenen, zit de sexuele kracht, en daar wilde Esau hem treffen.

    Kerkdiensten zijn saai? Ja voor de oude mens. Voor de nieuwe mens is het Woord, door de Geest gewerkt, een grote vreugde en troost.

    De beweging van de 4e musketier wordt momenteel geteisterd door geldgebrek. Er is een uittocht geweest van allerlei volk, die mee heeft gewerkt aan een debacle.

    Hoddenbagh en Stoorvogel overspannen. Afgelasten van de grote toogdag in januari. Kortom crisis.

    Ik raad een ieder aan de vastheid van zijn/haar geloof te grondvesten in het Woord van God, gewerkt door de Heilige Geest. Dan bouw je op de rots Christus. Dan ben je bestand als stormen gaan woeden.

Geef een reactie